Steeds meer ondernemers en werknemers in het MKB wonen samen zonder te trouwen of een geregistreerd partnerschap te hebben. Dat lijkt vaak prima geregeld, totdat er iets gebeurt. Zeker als er kinderen in het spel zijn, kan het ontbreken van een goed testament grote financiële en juridische gevolgen hebben. In dit artikel zetten we praktisch uiteen waar u op moet letten en welke testamentvormen passend kunnen zijn voor samenwoners met kinderen.
1. Zonder testament is er géén bescherming
Bij samenwoners geldt: zonder testament erft de partner niets. De wet kent namelijk alleen erfrecht toe aan gehuwden en geregistreerd partners. Wat betekent dit concreet? De kinderen erven alles. De partner krijgt juridisch niets. De partner kan zelfs gedwongen worden het huis te verlaten als dit van de overledene was. Voor ondernemers kan dit extra wrang zijn als het inkomen of vermogen juist samen is opgebouwd. Een testament is geen luxe, maar noodzaak.
2. Veelvoorkomende testamentopties voor samenwoners met kinderen
Hieronder de drie meest gebruikte oplossingen, met hun voor- en nadelen.
- Langstlevende testament (met verzorging partner)
Dit lijkt op de wettelijke regeling voor gehuwden.Hoe werkt het?
– De partner wordt goed verzorgd en krijgt (bijna) alle bezittingen
– Kinderen krijgen een vordering (op papier), die pas opeisbaar is bij overlijden van de partner
– Geschikt voor: samengestelde huishoudens waar de partner financieel afhankelijk is. - Vruchtgebruik testament
Hierbij krijgen de kinderen het vermogen juridisch, maar de partner het gebruik.Hoe werkt het?
– Kinderen worden eigenaar.
– Partner krijgt vruchtgebruik (bijv. wonen in huis, inkomsten ontvangen)
– Geschikt voor: situaties waarin vermogen beschermd moet blijven voor de kinderen (bijv. uit eerdere relaties). - Combinatie- of maatwerk testament
In de praktijk kiezen veel samenwoners voor maatwerk.Wat kan daarin geregeld worden?
– Partner krijgt voldoende vermogen om door te leven.
– Kinderen worden (gedeeltelijk) beschermd. - Speciale bepalingen voor:
– Eigen woning, onderneming, minderjarige kinderen, stiefkinderen.
– Bewind voor jonge kinderen.
– Uitsluitingsclausule (bescherming tegen schoonfamilie).
– Tweetrapsmaking (vermogen “blijft in de familie”).
– Geschikt voor: ondernemers of complexere gezinssituaties.
Belangrijk voor MKB-ondernemers
Voor ondernemers spelen nog extra aspecten:
- Wie zet de onderneming voort?
- Blijft de partner financieel verzorgd achter?
- Hoe voorkomt je dat kinderen (indirect) zeggenschap krijgen?
- Hoe blijft de liquiditeit van het bedrijf intact?
Fiscale aandachtspunten
Samenwoners hebben alleen recht op de partner-vrijstelling in de erfbelasting als aan voorwaarden is voldaan. Maak optimaal gebruik van de tarieven en vrijstellingen in de erf- en schenkbelasting.
Zorg dat het samenlevingscontract en het testament op elkaar zijn afgestemd.
Tip: stel jezelf deze 4 vragen
- Kan mijn partner in het huis blijven wonen als ik overlijd?
- Heeft mijn partner voldoende inkomen/vermogen om door te leven?
- Wanneer krijgen mijn kinderen hun erfdeel?
- Wat gebeurt er met mijn onderneming?
MOS Advies / Voor de praktijk
- Voor samenwoners met kinderen bestaat geen “standaard testament”.
- Zonder testament is je partner niet beschermd.
- Een goed testament voorkomt financiële, juridische en fiscale problemen.
- Laat je situatie periodiek beoordelen. Zeker bij gezinsuitbreiding, aankoop van een huis of groei van uw onderneming is het verstandig om je testament en samenlevingscontract opnieuw te (laten) bekijken.
- Graag bespreken onze belastingadviseurs in samenspraak met de notaris welke mogelijkheden juridisch, fiscaal en financieel in jouw familiesituatie interessant zijn.
Vragen? Meer informatie?
Wil je meer weten over testamenten en samenlevingscontracten neem dan contact op met onze belastingadviseurs (fiscaal@mosaccountants.nl) of bel 0162 – 422 332.
